Վարիկոզը կամ երակների վարիկոզ լայնացումը, դա մարդու երակների նորմալ վիճակի փոփոխություն է։
Այս վիճակում երակները լայնանում են, նրանց պատը բարակում է, առաջանում են այսպես կոչված «հանգույցներ»։ Սրանք բորբոքման ու փոփոխությունների դրսեւորումներ են։
Նման փոփոխություններ տեղի են ունենում մեր մարմնի տարբեր երակներում՝ ստորին վերջույթներ (ոտքերի երակներ), կերակրափողի երակներ, ուղիղ աղիքի երակներ, ցանցաթաղանթի երակներ։
Վարիկոզի առաջացման պատճառները
Երակների վարիկոզ լայնացման պատճառները շատ են:
Հիմնական գործոն կարող են հանդիսանալ․
- քաղաքակրթական գործոնը (նստակյաց ապրելակերպ և նստակյաց աշխատանք),
- գենետիկ գործոնը
- հղիությունը (գործարկիչ, որը կարող է փոփոխություններ առաջացնել),
- արյան մածուցիկության բարձրացումը (մակարդված արյուն) և այլն:
Որոշիչ դեր է խաղում ապրելակերպը և աշխատանքի տեսակը, 50%-ը կախված է դրանից։
Վարիկոզի ախտանիշներ (երակների վարիկոզ)
Խնդրի առաջին նշաններից մեկը աշխատանքային օրվա վերջում ոտքերի այտուցն է։ Երկարատև կանգնելու կամ նստելու դեպքում սրունքներում կարող է առաջանալ հագեցվածության զգացում, ծանրություն: Սկզբնական փուլում ախտանշաններն ամբողջությամբ անհետանում են կամ զգալիորեն նվազում են քնելուց կամ քայլելիս։ Ավելի ուշ հիվանդը սկսում է զգալ.
- ցավ սրունքի մկաններում,
- գիշերը ջղաձգումներ,
- ջերմություն ոտքերի մեջ,
- տեսանելի են դառնում անոթները, ստորին վերջույթների երակները, տեղի է ունենում երակների մեծացում։
Վարիկոզի փուլերը
0-րդ փուլ — ամենանենգ փուլն է, երբ դեռ ոչինչ չի երևում, մարդը որոշակի փոփոխություններ ունի, բայց միշտ չէ, որ կարող է դրանք կապել ոտքերի երակների վարիկոզի հետ։ Դրանք են՝ այտուց, հոգնածության զգացում և ցավ ոտքերում՝ հատկապես նստած, մարզվելու և երեկոյան ժամերին։ Գիշերը կարող են նույնիսկ ոտքերի սպազմ լինել:
1-ին փուլ — Այս փուլում այն արդեն տեսանելի է: Մաշկի տակ հայտնվում են անոթային աստղիկներ, ոտքերի մանր երակներ, այսպես կոչված, անոթային ցանց։ Այդ ամենին գումարած բոլոր բողոքները 0-րդ փուլից:
2-րդ փուլ — այս փուլը կարելի է անվանել իսկական երակների վարիկոզ լայնացման սկիզբ: Մարդը կարող է ինքնուրույն տեսնել հանգույցներն ու մեծացած երակները և ինքնուրույն զգալ դրանք։ Երակները կարող են մեծանալ կրունկներով կոշիկներ կրելուց հետո՝ երեկոյան։
3-րդ փուլ — երկրորդ փուլի բոլոր դրսեւորումները պահպանվում են, ավելացվում է ստորին վերջույթների այտուցը։ Բորբոքված և մեծացած երակները խանգարում են արյան շրջանառությանը և հեղուկի փոխանակմանը, ուստի ամեն օր այտուց է առաջանում:
4-րդ փուլ — փոփոխությունները շարունակվում են և արտացոլվում են մաշկի վրա: Սկսում են ի հայտ գալ մաշկի գույնի փոփոխություններ, կարմրություն կամ սպիտակեցում:
5-րդ փուլ — մաշկի վրա առաջանում են խոցեր, այդպիսի խոցերը լավանում են, բուժվում են, դրանց տեղերում սպիներ են առաջանում։
6-րդ փուլ — մաշկի վրա խոցերը չեն բուժվում, անընդհատ բորբոքվում են և բացվում:
Փուլ 0 |
Փուլ 1 | Փուլ 2 | Փուլ 3 | Փուլ 4 | Փուլ 5 | Փուլ 6 |
Բարդություններ, որոնք կարող են առաջանալ վարիկոզի ժամանակ
Եթե բուժումը հետաձգվել է, ապա շուտով կարող են ի հայտ գալ որոշ բարդություններ։
Արյան լճացման պատճառով արյան մակարդուկների առաջացումը կարող է հանգեցնել թրոմբոֆլեբիտի(երակների խցանում արյան մակարդուկով (թրոմբով), որի հետևանքով առաջանում է անոթային պատի բորբոքում), այտուցի, թոքային ինֆարկտի կամ նույնիսկ թրոմբոէմբոլիայի (թոքերն արյունամատակարարող զարկերակների խցանումն է մեկ կամ մի քանի մակարդուկներով) պատճառով հանկարծակի մահվան: Կարող են առաջանալ չբուժող տրոֆիկ խոցեր, էկզեմա և դերմատիտ, ինչպես նաև փոխել մաշկի ախտահարված տարածքի գույնը։ Անընդհատ այտուցը հանգեցնում է ճարպային հյուսվածքի խտացման: Շատ տհաճ բարդություն է արյունահոսությունը երակների վարիկոզ լայնացումից, որն առաջանում է երակի ընդլայնված տեղում մաշկի բարակման կամ մեխանիկական վնասվածքի պատճառով։
Ախտորոշման մեթոդները
Ոտքերի վարիկոզային երակների ախտորոշումը հաստատելու համար կօգնի.
- բժշկի հետ խորհրդակցությունը, մանրամասն հետազոտությունը, մարդու ապրելակերպի
- ըմբռնումը, հանգստի և աշխատանքի ռեժիմի փոփոխությունները
- ստորին վերջույթների անոթների ուլտրաձայնային ախտորոշումը
- լաբորատոր հետազոտությունները (ընդհանուր արյան անալիզ, կոագուլոգրամ(արյան մակարդելիության թեստ), կենսաքիմիական արյան ստուգում և այլն):
Վարիկոզի բուժում
Վարիկոզը բուժվում է միայն վիրաբուժական միջամտությամբ:
Դեղորայքը և կոմպրեսիոն ներքնազգեստը չեն բուժում, այլ պահում են հիվանդության ներկա վիճակը և կանխում դրա հետագա տարածումը: Բայց նրանք չեն բուժում, երակները չեն դառնա այնպիսին, ինչպիսին նախկինում էին։
Միակ բուժումը վիրահատությունն է: Բարեբախտաբար, ժամանակակից բժշկությունը թույլ է տալիս իրականացնել երակների վարիկոզի անցավ և անվտանգ վիրաբուժական շտկում։
Գոյություն ունի երկու հիմնարար ժամանակակից մեթոդ՝ երակների վարիկոզի սկլերոթերապիա և լազերային վիրահատություն։ Վարիկոզային երակը սկլերոզացնելիս նյութ է ներարկվում, անոթների պատերը սոսնձում, և հետագայում այդպիսի երակը «անհետանում է»։ Երակների վարիկոզ լայնացման լազերային կոագուլյացիայի դեպքում անոթի մեջ մտցվում է լազերային դիոդ, որը տաքացնում է անոթը ներսից, անոթի պատերը կպչում են այնպես, ինչպես սկլերոթերապիայի ժամանակ։
Երկու պրոցեդուրաներն էլ կատարվում են նույն օրը, ցավազուրկ են և անվտանգ։
Պրոցեդուրայից հետո մարդն անմիջապես վերադառնում է իր սովորական ապրելակերպին։
Պրոցեդուրաներից հետո որպես պրոֆիլակտիկա բժիշկը նշանակում է դեղորայք, կոմպրեսիոն ներքնազգեստ և այլն։
Վարիկոզի կանխարգելումը
Շատ կարևոր է դանդաղեցնել հիվանդության զարգացումը, կանխել առողջ երակների վնասումը։
Անհրաժեշտ է վերահսկել քաշը, քանի որ ավելորդ քաշը զգալիորեն վատթարացնում է արյան անոթների վիճակը: Ավելորդ կիլոգրամների դեմ պետք է պայքարել մասնագետի հսկողության ներքո, չի կարելի խիստ դիետաներ պահել։
Երակների վարիկոզ լայնացման երկրորդ և երրորդ փուլերում բավականին օգտակար են ֆիզիկական վարժությունները։ Ֆլեբոլոգի հետ միասին պետք է ընտրել լավագույն սպորտաձևը։ Բժիշկը պետք է ցուցմներ տա ուժային վարժությունների պարտադիր սահմանափակումների մասին՝ երակներին չվնասելու համար։
Կանխարգելումը ենթադրում է աշխատանքի և հանգստի ռեժիմի խիստ պահպանում: Ամեն օր երկար կանգնել կամ նստել խստիվ արգելվում է։ Անհրաժեշտ է պարբերաբար օգտագործել կանխարգելիչ տրիկոտաժ, որը անհրաժեշտ շրջանակ է ստեղծում արյան անոթների շուրջ։ Այն հատկապես օգտակար է հղիության ընթացքում՝ ներառյալ առաջին 3 ամիսները։
Նստելու ընթացքում ընդմիջումներ արեք (վեր կացեք, քայլեք, բարձրացրեք ոտքերը, կանգնեք մատների և կրունկների վրա):
Խմեք շատ հեղուկներ (մաքուր ջուր): Սա անհրաժեշտ է արյան մակարդումը կանխելու համար:
Անընդհատ օգտագործեք բավարար քանակությամբ բանջարեղեն (սա ընդհանուր առմամբ բարելավում է նյութափոխանակությունը):
Կրունկներ կրեք օրական 2-3 ժամ։ Ունեցեք հարմարավետ քայլելու կոշիկներ: Քայլեք 10000 քայլ մեկ օրում։ Մերսեք ոտքերը ։
Ինչպե՞ս կանխել ոտքերի վարիկոզը
Քանի որ երակների վարիկոզը համարվում է գենետիկորեն պայմանավորված հիվանդություն, անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել անոթների վիճակին դեռ փոքր տարիքից։
Հիվանդություններից խուսափելու համար խորհուրդ է տրվում փոքր տարիքից պահպանել նորմալ քաշը, ավելի շատ քայլել։ Ավելորդ չի լինի այցելել լողավազան։ Եթե չեք կարողանում լողալ, ապա պարզապես ջրի մեջ կանգնելը օգտակար կլինի։ Այն գործադրում է 60-70 մմ Hg ճնշում։ Սա անհրաժեշտ է երակներում լճացման պրոցեսները կանխելու համար։ Լավ արդյունք է պառկած դիրքում ոտքերը բարձրացնելը։ Այս թեթև կեցվածքը խորհուրդ է տրվում կատարել ամեն երեկո քնելուց առաջ։